Những điểm chính
- Bộ Y tế ban hành Thông tư 13/2026/TT-BYT đưa vaccine HPV vào danh mục tiêm chủng bắt buộc trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, có hiệu lực từ 1/7.
- Theo CDC Hoa Kỳ, khoảng 91% nam giới và 85% phụ nữ có thể nhiễm ít nhất một chủng HPV trong cuộc đời; gần 100% ca ung thư cổ tử cung liên quan đến HPV nguy cơ cao.
- Việt Nam hiện có 2 loại vaccine HPV: Gardasil (4 chủng, cho người 9-26 tuổi) và Gardasil 9 (9 chủng, cho người 9-45 tuổi).
- Vaccine HPV không có tác dụng điều trị u xơ tử cung nhưng giúp phòng ngừa các bệnh do HPV gây ra, theo ThS.BS Ngô Thị Kim Phượng (VNVC).
- Tiêm HPV sớm ở độ tuổi 9-14 giúp tạo đáp ứng miễn dịch mạnh hơn so với tiêm ở tuổi lớn hơn, theo ThS.BS Lê Thanh Khôi (Long Châu).
Vaccine HPV sắp được đưa vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng
Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 13/2026/TT-BYT về hoạt động tiêm chủng, có hiệu lực từ ngày 1/7. Điểm đáng chú ý là bệnh do virus HPV được đưa vào danh mục tiêm chủng bắt buộc thông qua Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Đây được coi là bước chuyển quan trọng trong chiến lược phòng ngừa các bệnh liên quan đến HPV, đặc biệt là ung thư cổ tử cung.
Trao đổi với báo chí, BS Phí Văn Kiên - Trưởng Phòng Quản lý tiêm chủng Quốc gia, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế - cho biết việc triển khai một vaccine mới trong chương trình tiêm chủng mở rộng phải trải qua nhiều bước: xác định phạm vi, lựa chọn đối tượng, xây dựng kế hoạch, họp hội đồng chuyên môn để chọn loại vaccine, tập huấn cho các địa phương và thực hiện truyền thông trước tiêm chủng. Toàn bộ quá trình sẽ được thực hiện thận trọng, bảo đảm đủ điều kiện về chuyên môn, nhân lực và nguồn cung vaccine. Sau giai đoạn đầu, phạm vi triển khai có thể được mở rộng trên cơ sở đề xuất của Bộ Y tế.
ThS.BS Lê Thanh Khôi - Phó giám đốc y khoa thuộc Hội đồng y khoa Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu - nhận định rằng quyết định này sẽ giúp tăng khả năng tiếp cận vaccine cho trẻ em và thanh thiếu niên, đặc biệt với những nhóm còn hạn chế về điều kiện kinh tế.
"Trẻ em gái là nhóm tuổi phù hợp để triển khai tiêm vaccine HPV, vì đây là giai đoạn trước khi có nguy cơ phơi nhiễm với virus HPV, đồng thời hệ miễn dịch ở lứa tuổi này đáp ứng rất tốt với vaccine. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ được tiêm HPV ở độ tuổi 9-14 tạo đáp ứng miễn dịch mạnh hơn so với khi tiêm ở tuổi lớn hơn", ThS.BS Lê Thanh Khôi chia sẻ.
HPV là gì và nguy hiểm như thế nào?
HPV (virus u nhú ở người) là loại virus phổ biến với hơn 200 chủng khác nhau. Bệnh do HPV được xếp vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B - nhóm bệnh nguy hiểm, lây truyền nhanh và có thể gây tử vong. Bất kỳ ai, ở mọi độ tuổi và giới tính, đều có nguy cơ nhiễm HPV.
Theo CDC Hoa Kỳ, khoảng 91% nam giới và 85% phụ nữ có thể nhiễm ít nhất một chủng HPV trong cuộc đời. Virus lây chủ yếu qua quan hệ tình dục và tiếp xúc da kề da.
Ở phụ nữ, HPV nguy cơ cao như type 16 và 18 là nguyên nhân của gần 70% ca ung thư cổ tử cung, đồng thời liên quan đến ung thư âm hộ, âm đạo và hầu họng. Gần 100% ca ung thư cổ tử cung có liên quan đến HPV nguy cơ cao. Ở nam giới, nhiễm HPV có thể gây sùi mào gà, ung thư hậu môn, ung thư dương vật và ung thư vùng hầu họng. Type 6 và 11 là nguyên nhân của 90% ca sùi mào gà.
Các loại vaccine HPV hiện có tại Việt Nam
Hiện Việt Nam sử dụng hai loại vaccine HPV trong tiêm chủng tự nguyện:
- Vaccine 4 chủng (Gardasil): Bảo vệ chống lại HPV type 6, 11, 16 và 18. Trong đó type 16 và 18 gây khoảng 70% ca ung thư cổ tử cung và 90% ca ung thư hậu môn; type 6 và 11 gây 90% ca sùi mào gà. Chỉ định tiêm cho người từ 9-26 tuổi.
- Vaccine 9 chủng (Gardasil 9): Bảo vệ rộng hơn, phòng ngừa HPV type 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58. Các chủng bổ sung 31, 33, 45, 52, 58 giúp ngăn ngừa thêm khoảng 20% ca ung thư cổ tử cung còn lại. Có thể tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi.
Lịch tiêm hiện hành
| Độ tuổi | Số mũi | Khoảng cách |
|---|---|---|
| 9-15 tuổi (Gardasil 9) / 9 đến dưới 14 tuổi (Gardasil) | 2 mũi | Cách nhau 6-12 tháng |
| Trên 15 tuổi (Gardasil 9) / 14-26 tuổi (Gardasil) | 3 mũi | Hoàn thành trong 6 tháng |
Người đã nhiễm một chủng HPV vẫn có thể tiêm vaccine để phòng ngừa các chủng khác, đồng thời giảm nguy cơ tái nhiễm và các biến chứng liên quan.
Tiêm vaccine HPV có giúp khỏi u xơ tử cung không?
Đây là thắc mắc của nhiều phụ nữ đang điều trị bệnh phụ khoa. Theo ThS.BS Ngô Thị Kim Phượng - Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC - vaccine HPV không có tác dụng điều trị u xơ tử cung. Tuy nhiên, tiêm vaccine vẫn có giá trị vì giúp phòng ngừa các bệnh do HPV gây ra, trong đó có ung thư cổ tử cung.
U xơ tử cung là bệnh phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, ước tính khoảng 25% có biểu hiện lâm sàng và khoảng 25% có triệu chứng nặng cần điều trị. Nguyên nhân gây bệnh hiện chưa được xác định rõ, song một số nghiên cứu chỉ ra mối liên quan với yếu tố di truyền, rối loạn nội tiết tố, nạo phá thai, béo phì và nhiễm virus HPV. Bệnh nếu không được điều trị đúng cách có thể gây ra các biến chứng như đau do chèn ép, băng kinh, rong huyết, hoại tử, nhiễm trùng, thậm chí dẫn đến vô sinh, hiếm muộn, sảy thai hoặc sinh non.
Với phụ nữ đang điều trị u xơ tử cung, bác sĩ khuyến cáo nên tuân thủ phác đồ điều trị, duy trì cân nặng hợp lý, tăng cường vận động và bổ sung nhiều rau xanh, trái cây trong chế độ ăn. Việc tiêm vaccine HPV song song với điều trị là hợp lý vì mang lại lợi ích phòng bệnh độc lập, nhưng không thay thế được điều trị u xơ.
Câu hỏi thường gặp
Từ ngày nào vaccine HPV được đưa vào tiêm chủng bắt buộc tại Việt Nam?
Theo Thông tư 13/2026/TT-BYT của Bộ Y tế, bệnh do virus HPV được đưa vào danh mục tiêm chủng bắt buộc trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Tiêm vaccine HPV có chữa khỏi u xơ tử cung không?
Không. Vaccine HPV không có tác dụng điều trị u xơ tử cung. Vaccine chỉ giúp phòng ngừa các bệnh do virus HPV gây ra như ung thư cổ tử cung và sùi mào gà.
Lịch tiêm vaccine HPV hiện nay như thế nào?
Trẻ từ 9-15 tuổi (Gardasil 9) tiêm 2 mũi cách nhau 6 tháng. Người trên 15 tuổi tiêm 3 mũi trong vòng 6 tháng. Gardasil 9 chỉ định cho người 9-45 tuổi, Gardasil cho người 9-26 tuổi.
Người đã nhiễm HPV có cần tiêm vaccine không?
Có. Người đã nhiễm một chủng HPV vẫn nên tiêm vaccine để phòng ngừa các chủng khác và giảm nguy cơ tái nhiễm cũng như các biến chứng liên quan.
