Những điểm chính
- Mỹ phát động không kích trả đũa Iran rạng sáng 10.6 (giờ VN) sau khi trực thăng Apache của Mỹ bị bắn rơi ở eo biển Hormuz, hai phi công an toàn.
- CENTCOM cho biết đợt không kích nhắm vào hệ thống phòng không và radar quanh eo biển Hormuz, mô tả đây là hành động tự vệ và còn dự kiến thêm các đợt tấn công khác.
- IRGC ngay lập tức phóng tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào các mục tiêu Mỹ trong khu vực, các tiếng nổ được nghe thấy ở Sirik, Minab, Bandar Abbas và đảo Qeshm.
- Trước đó, một máy bay không người lái Shahed của Iran được cho là đã đâm trúng trực thăng Apache hôm 8.6, và Mỹ cũng đã vô hiệu hóa một tàu chở dầu tên Marivex tại vịnh Oman.
- Ông Trump tin một thỏa thuận chấm dứt xung đột với Iran có thể đạt được trong 2-3 ngày tới, dù lệnh phong tỏa cảng Iran của Mỹ vẫn duy trì và Ngoại trưởng Iran cảnh báo sẽ đáp trả mọi cuộc tấn công.
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran bất ngờ leo thang nghiêm trọng trong đêm 9.6, rạng sáng 10.6 (giờ Việt Nam) khi Mỹ phát động một loạt cuộc không kích nhằm vào Iran để trả đũa vụ một trực thăng tấn công Apache của quân đội Mỹ bị bắn rơi ngoài khơi Oman. Ngay sau đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào các mục tiêu của Mỹ trong khu vực, khiến nguy cơ xung đột lan rộng tăng cao.
Diễn biến vụ trực thăng Apache bị bắn rơi
Theo thông báo của Tổng thống Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social ngày 9.6, một trực thăng Apache hiện đại của quân đội Mỹ đã bị bắn rơi khi đang tuần tra trên eo biển Hormuz. Trên máy bay có hai phi công, cả hai đều an toàn và không bị thương. Theo quân đội Mỹ, hai phi công đã được một xuồng không người lái của Mỹ giải cứu.
Một nguồn tin thân cận cho biết một máy bay không người lái Shahed của Iran đã đâm trúng trực thăng này hôm 8.6. Một quan chức Mỹ cho hay hiện chưa rõ liệu chiếc UAV của Iran cố ý nhắm vào trực thăng Apache hay đây chỉ là sự cố ngoài ý muốn. Trước đó, báo New York Times cũng đưa tin trực thăng Apache rơi gần eo biển Hormuz nhưng chưa rõ nguyên nhân.
Đáng chú ý, ban đầu ông Trump xác nhận vụ việc và cho rằng "đây không phải là vấn đề lớn". Tuy nhiên, sau đó ông tuyên bố Mỹ buộc phải đáp trả: "Mỹ nhất thiết phải đáp trả cuộc tấn công này".
Mỹ phát động không kích trả đũa
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo các cuộc tấn công bắt đầu lúc 17 giờ ngày 9.6 theo giờ miền đông nước Mỹ, tức rạng sáng 10.6 giờ Việt Nam, nhằm "đáp trả vụ bắn rơi máy bay trực thăng Apache của quân đội Mỹ" ngoài khơi Oman. CENTCOM mô tả đây là hành động tự vệ, là "phản ứng tương xứng với hành động gây hấn phi lý của Iran".
Hai nguồn tin nói với CNN rằng các cuộc tấn công ban đầu nhắm vào hệ thống phòng không và radar xung quanh eo biển Hormuz, đồng thời dự kiến sẽ có thêm các đợt tấn công khác. Một quan chức Mỹ cho biết đợt không kích này nhằm mục đích như một "phát súng cảnh cáo" đối với Iran, và phía Mỹ tin rằng hành động này sẽ không cản trở các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột.
Trong cuộc phỏng vấn với ABC News, ông Trump khẳng định: "Tôi nghĩ việc phản ứng lại là rất quan trọng. Họ đã bắn hạ một trực thăng, và chúng ta đang đáp trả ngay vào lúc này... tôi tin rằng phản ứng này nên rất mạnh mẽ, rất uy lực, và đó chính là bản chất của cuộc tấn công này".
Trước thời điểm xảy ra vụ trực thăng bị bắn rơi, CENTCOM cũng cho biết các lực lượng Mỹ đã vô hiệu hóa một tàu chở dầu mang tên Marivex tại vịnh Oman khi tàu này đang di chuyển về phía Iran. Theo CENTCOM, một chiếc F/A-18 Super Hornet xuất phát từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã bắn một quả đạn chính xác vào buồng máy và buồng lái của con tàu sau khi thủy thủ đoàn không tuân thủ chỉ dẫn từ lực lượng Mỹ. Hiện con tàu không còn hướng về phía Iran.
Iran lập tức đáp trả bằng tên lửa và máy bay không người lái
Trong một bài đăng trên Telegram vào sáng sớm 10.6 theo giờ địa phương, IRGC cho biết Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào các mục tiêu của Mỹ trong khu vực, ngay sau khi Mỹ tuyên bố tiến hành không kích trả đũa.
Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran đưa tin các tiếng nổ đã được nghe thấy tại các thành phố Sirik, Minab và trên đảo Qeshm. Thống đốc Minab sau đó làm rõ rằng "không có cuộc tấn công nào vào thành phố được báo cáo", theo hãng thông tấn Mehr. Các vụ nổ nghe thấy ở khu vực này được cho là có nguồn gốc từ dải đất ven biển giáp eo biển Hormuz, chứ không phải từ chính huyện Minab. Hãng Mehr cũng ghi nhận các tiếng nổ tại Bandar Abbas và Qeshm, những khu vực giáp ranh eo biển Hormuz, song chưa có cơ quan quân sự hay thực thi pháp luật nào của Iran chính thức bình luận về nguyên nhân.
Phản ứng từ phía Iran
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố không một cuộc tấn công nào từ phía Mỹ sẽ không bị đáp trả. Ông viết trên mạng xã hội: "Bất chấp những thất bại trên chiến trường, Mỹ đã chọn cách thử thách quyết tâm của chúng tôi. Lực lượng vũ trang hùng mạnh của chúng tôi sẽ không để bất kỳ cuộc tấn công hay mối đe dọa nào không bị đáp trả". Ông cảnh báo: "Hãy rời khỏi khu vực của chúng tôi nếu các người muốn được an toàn".
Trước đó một ngày, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, cũng cảnh báo Mỹ không nên phá vỡ các cam kết và đe dọa leo thang nếu nỗ lực ngoại giao thất bại.
Triển vọng đàm phán vẫn chưa rõ ràng
Đáng chú ý, vụ leo thang xảy ra trong bối cảnh Iran và Israel vừa tung các đòn không kích vào nhau hôm 8.6, nhưng vài giờ sau đó, theo lời kêu gọi của ông Trump, hai bên đã tuyên bố sẽ chấm dứt các cuộc tấn công lẫn nhau.
Bất chấp các cuộc giao tranh lẻ tẻ, ông Trump vẫn tin rằng một thỏa thuận chấm dứt xung đột với Iran có thể đạt được "trong vòng 2-3 ngày tới". Theo ông, thỏa thuận này sẽ ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và dẫn đến việc mở cửa trở lại ngay lập tức eo biển Hormuz. Ông Trump cho rằng không còn vướng mắc nào lớn và các bên đang "rất gần" đạt được thỏa thuận.
Tuy nhiên, lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran, vốn đã kéo dài gần 2 tháng, vẫn được duy trì. Ông Trump cũng cảnh báo Washington sẽ ngay lập tức nối lại chiến dịch không kích nếu có bất kỳ binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng do hoạt động của Tehran.
Vai trò của trực thăng Apache trong xung đột
Trực thăng tấn công Apache vốn được Mỹ và các đồng minh trong khu vực như UAE, Ả Rập Xê Út sử dụng. Được trang bị pháo tự động 30mm cùng các loại rocket có chi phí tương đối thấp, Apache được xem là khí tài hiệu quả về chi phí trong việc đối phó các máy bay không người lái của Iran trong suốt cuộc xung đột vừa qua.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Mỹ tấn công Iran vào ngày 10.6?
Mỹ tấn công để trả đũa việc một trực thăng tấn công Apache của quân đội Mỹ bị bắn rơi ngoài khơi Oman trên eo biển Hormuz, được cho là do máy bay không người lái Shahed của Iran gây ra.
Hai phi công trên trực thăng Apache có an toàn không?
Có. Theo Tổng thống Trump và quân đội Mỹ, cả hai phi công trên trực thăng đều an toàn, không bị thương và đã được một xuồng không người lái của Mỹ giải cứu.
Iran đã phản ứng thế nào sau cuộc không kích của Mỹ?
IRGC tuyên bố đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào các mục tiêu của Mỹ trong khu vực, đồng thời Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo mọi cuộc tấn công của Mỹ sẽ bị đáp trả.
Cuộc không kích có ảnh hưởng đến đàm phán chấm dứt xung đột không?
Một quan chức Mỹ cho rằng cuộc tấn công sẽ không cản trở đàm phán, và ông Trump tin một thỏa thuận chấm dứt xung đột với Iran có thể đạt được trong vòng 2-3 ngày tới.
Theo Thanh Niên, Dân Trí, VnExpress, Tuổi Trẻ
