Những điểm chính
- Bé trai 3 tuổi ở xã Vĩnh Lộc, Cà Mau tử vong do tay chân miệng, được xác nhận ngày 5/6.
- Từ đầu năm đến nay, tỉnh Cà Mau ghi nhận hơn 1.400 ca tay chân miệng, tăng cao so với cùng kỳ 2025.
- Biến chứng viêm não do EV71 thường xuất hiện từ ngày 2 đến ngày 5 của bệnh; trẻ dưới 36 tháng tuổi chiếm 81,9% trong nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Trung ương.
- Dấu hiệu cần đưa trẻ nhập viện ngay: sốt trên 39 độ C không hạ, giật mình hơn 2 lần/30 phút, lừ đừ, run tay chân, nôn ói nhiều.
- Bộ Y tế đã cấp phép vaccine tay chân miệng tại Việt Nam; VNVC dự kiến triển khai tiêm cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi.
Trẻ tử vong, nhiều ca biến chứng nặng từ đầu năm 2026
Ngày 5/6, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau xác nhận một bệnh nhi tử vong do tay chân miệng. Bé trai 3 tuổi, trú tại xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau, trước đó xuất hiện các triệu chứng như sốt, loét miệng, nổi bóng nước lòng bàn tay và bàn chân. Dù được gia đình đưa đến bệnh viện điều trị, bé không qua khỏi. Đáng chú ý, qua rà soát, trước khi bệnh bé chủ yếu ở nhà, không có ai trong gia đình hay xung quanh mắc bệnh này.
Cũng từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh Cà Mau ghi nhận hơn 1.400 ca tay chân miệng, tăng khá cao so với cùng kỳ năm 2025. Không chỉ riêng Cà Mau, các bệnh viện trên cả nước cũng liên tiếp tiếp nhận trẻ có biến chứng thần kinh. Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí mới đây tiếp nhận bé 2 tuổi mắc tay chân miệng biến chứng viêm não với biểu hiện nốt phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, sốt trên 39 độ C, giật mình, ngủ gà và ăn uống kém.
Vì sao tay chân miệng có thể gây viêm não nguy hiểm?
Theo BS Huỳnh Trần An Khương, Chuyên viên Y khoa thuộc Hệ thống Tiêm chủng VNVC, biến chứng viêm não do tay chân miệng thường liên quan đến chủng Enterovirus 71 (EV71) và chủ yếu gặp ở trẻ dưới 3 tuổi. EV71 có độc lực cao, lây lan nhanh, có thể xâm nhập cơ thể qua đường hô hấp khi hít phải giọt bắn, qua đường tiêu hóa khi nuốt phải phân chứa virus, hoặc qua tiếp xúc với dịch bóng nước của người bệnh.
Ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, khi bệnh khiến trẻ quấy khóc, kén ăn, ngủ ít, sức đề kháng suy giảm nhanh, tạo điều kiện cho virus xâm nhập vào máu rồi tấn công não bộ. Tại hệ thần kinh trung ương, virus có thể gây viêm màng não, viêm não, viêm tủy não hoặc viêm thân não, kèm theo rối loạn hô hấp và tim mạch, diễn tiến rất nhanh.
Bác sĩ Khương cảnh báo: "Khi đó, bệnh có thể diễn tiến nhanh và khó kiểm soát nếu không phát hiện kịp thời. Trẻ có thể tử vong ngoại viện hoặc ngay trong ngày đầu nhập viện dù được điều trị tích cực."
Biến chứng viêm não do EV71 thường xuất hiện sớm, từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 5 của bệnh, thậm chí ngay những ngày đầu. Một nghiên cứu trên 94 trẻ điều trị tại Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương (từ tháng 1/2023 đến tháng 7/2025) cho thấy trẻ dưới 36 tháng tuổi chiếm tới 81,9% tổng số ca biến chứng viêm não do EV71.
Dấu hiệu dễ bị bỏ qua khiến bệnh trở nặng bất ngờ
Một trong những yếu tố khiến tay chân miệng do EV71 đặc biệt nguy hiểm là triệu chứng ban đầu thường không điển hình. Trẻ nhiễm EV71 có thể chỉ sốt nhẹ, nổi ban ít, loét miệng không rõ, khiến nhiều phụ huynh dễ chủ quan, nhầm lẫn với các bệnh thông thường. Khi virus đã tấn công não, bệnh có thể chuyển nặng chỉ trong vài giờ.
Phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây:
- Sốt cao liên tục trên 39 độ C, không đáp ứng thuốc hạ sốt
- Giật mình hơn 2 lần trong 30 phút
- Lừ đừ, ngủ gà, quấy khóc vô cớ
- Run tay chân, đi loạng choạng
- Nôn ói nhiều
Cần lưu ý thêm rằng EV71 có nhiều phân nhóm khác nhau. Trẻ đã từng mắc tay chân miệng vẫn có thể tái nhiễm và có nguy cơ diễn tiến nặng nếu nhiễm phải phân nhóm khác với lần trước. Thời điểm bùng phát thường vào mùa hè và mùa thu, khi thời tiết thay đổi và môi trường sinh hoạt đông đúc.
Phòng bệnh và vai trò của vaccine
Để giảm nguy cơ lây nhiễm, bác sĩ Khương khuyến cáo phụ huynh và nhà trường áp dụng nguyên tắc "3 sạch": ăn uống sạch, giữ nơi ở sạch và duy trì bàn tay sạch cho trẻ. Gia đình cần thu gom, xử lý phân và chất thải của trẻ đúng cách, thường xuyên vệ sinh đồ chơi và các vật dụng trẻ hay tiếp xúc.
Về vaccine, Bộ Y tế đã cấp phép lưu hành vaccine phòng tay chân miệng tại Việt Nam. Hệ thống Tiêm chủng VNVC dự kiến triển khai tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Vaccine nhắm vào chủng EV71 và có khả năng bảo vệ chéo với các phân nhóm khác, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh lẫn tái nhiễm. Trong thời gian chờ vaccine tay chân miệng được triển khai rộng rãi, cha mẹ nên đảm bảo trẻ tiêm đầy đủ các vaccine phòng bệnh đường hô hấp khác như phế cầu, cúm, sởi, thủy đậu và não mô cầu.
Theo VnExpress, VnExpress Suc khoe, Dan Tri Suc khoe, Dan Tri
Câu hỏi thường gặp
Triệu chứng nào cho thấy trẻ bị tay chân miệng chuyển sang biến chứng viêm não?
Các dấu hiệu cảnh báo gồm: sốt cao trên 39 độ C không đáp ứng thuốc hạ sốt, giật mình hơn 2 lần trong 30 phút, lừ đừ, ngủ gà, quấy khóc vô cớ, run tay chân hoặc nôn ói nhiều. Khi thấy những biểu hiện này cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
Tay chân miệng do EV71 nguy hiểm hơn như thế nào so với các chủng thông thường?
EV71 có độc lực cao, có thể tấn công hệ thần kinh trung ương gây viêm não, viêm màng não, viêm tủy não. Triệu chứng ban đầu thường nhẹ, dễ bị bỏ qua, nhưng bệnh có thể chuyển nặng chỉ trong vài giờ và có thể gây tử vong ngay trong ngày đầu nhập viện.
Trẻ đã từng mắc tay chân miệng có bị lại không?
Có. EV71 có nhiều phân nhóm khác nhau, trẻ đã mắc tay chân miệng vẫn có thể tái nhiễm nếu gặp phân nhóm chưa từng mắc trước đây và vẫn có nguy cơ diễn tiến nặng.
Việt Nam đã có vaccine phòng tay chân miệng chưa?
Đã có. Bộ Y tế đã cấp phép lưu hành vaccine phòng tay chân miệng tại Việt Nam. Hệ thống Tiêm chủng VNVC dự kiến triển khai tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, nhắm vào chủng EV71 và có khả năng bảo vệ chéo với các phân nhóm khác.
