Ngày 1/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tiếp đưa ra các tuyên bố ngoại giao quan trọng: xác nhận Israel và Hezbollah đạt thỏa thuận ngừng bắn, tiết lộ đàm phán với Iran đang tăng tốc, đồng thời bức tranh xung đột Nga-Ukraine cũng xuất hiện nhiều tín hiệu tiến tới kết thúc từ cả hai phía.
Israel và Hezbollah nhất trí ngừng bắn
Trên mạng xã hội ngày 1/6, ông Trump thông báo đã có cuộc điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và khẳng định sẽ không có bất kỳ lực lượng quân sự Israel nào được điều đến Beirut. Theo ông, tất cả binh sĩ đang trên đường đến thủ đô Lebanon đều đã được lệnh quay trở về.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho biết ông đã có cuộc trao đổi qua điện thoại với Hezbollah, và lực lượng này đã đồng ý chấm dứt giao tranh với Israel. "Israel sẽ không tấn công họ và họ sẽ không tấn công Israel", ông Trump viết. Phía Lebanon cùng ngày xác nhận Hezbollah đã chấp nhận đề nghị của Mỹ về việc ngừng tấn công Israel, đổi lại Israel phải chấm dứt các đợt tập kích vào phía nam Beirut.
Tuy nhiên, Thủ tướng Netanyahu tỏ ra thận trọng hơn, nói rằng Israel sẽ tấn công các mục tiêu ở Beirut nếu Hezbollah không dừng các hành động quân sự nhằm vào thành phố và công dân Israel. Ông Trump giữ nguyên lập trường, khẳng định Netanyahu đã "quay đầu quân đội" và từ bỏ kế hoạch tấn công lớn vào Beirut. "Hãy xem điều đó kéo dài bao lâu. Hy vọng là mãi mãi!", ông Trump viết thêm.
Bất chấp tuyên bố của ông Trump, nghị sĩ Hezbollah trong quốc hội Lebanon Hassan Fadlallah cho biết lập trường của nhóm vẫn là đòi hỏi một lệnh ngừng bắn toàn diện trên toàn lãnh thổ Lebanon. Hezbollah cũng thừa nhận trách nhiệm về nhiều cuộc tấn công vào các mục tiêu Israel ở miền nam Lebanon, bao gồm cả các vụ xảy ra sau tuyên bố của ông Trump.
Trước đó, vào ngày 31/5, Thủ tướng Netanyahu đã ra lệnh cho quân đội Israel tiến sâu hơn vào lãnh thổ Lebanon nhằm đối phó với Hezbollah, bất chấp lệnh ngừng bắn được công bố hơn 6 tuần trước. Động thái này xảy ra sau khi Israel hứng chịu một trong những ngày giao tranh ác liệt nhất từ các đợt pháo kích của Hezbollah vào miền Bắc nước này kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hồi tháng 4.
Thỏa thuận Mỹ-Iran: Có thể hoàn tất tuần tới
Cũng trong ngày 1/6, ông Trump đăng trên Truth Social rằng các cuộc đàm phán với Iran đang tiến triển với tốc độ nhanh chóng. Khi trả lời ABC News, ông cho biết thỏa thuận về việc gia hạn lệnh ngừng bắn và mở lại eo biển Hormuz có thể hoàn tất "trong tuần tới".
Ông Trump thừa nhận trong ngày có "một chút trục trặc" nhưng đã được khắc phục. Theo ông, sự cố này xuất phát từ việc Iran phản ứng cứng rắn về các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon, nơi có lực lượng Hezbollah do Tehran hậu thuẫn. Ông cho biết đã can thiệp để yêu cầu cả hai bên không nổ súng, và cả Israel lẫn Hezbollah đều đã tuân theo.
Nhà lãnh đạo Mỹ nhận định một thỏa thuận hòa bình với Iran có thể "thậm chí còn tốt hơn cả một chiến thắng quân sự", đồng thời thừa nhận đây là bài toán khó cho cả hai phía. Ông vẫn chưa đồng ý với phiên bản thỏa thuận hiện tại vì "còn cần bổ sung thêm một vài điểm".
Tuy vậy, ông Trump cũng mâu thuẫn với chính mình khi trả lời phỏng vấn CNBC rằng ông "không quan tâm" nếu đàm phán với Iran sụp đổ và thậm chí nhận xét các cuộc đàm phán này "bắt đầu trở nên nhàm chán".
Về phía Iran, Tehran khẳng định lệnh ngừng bắn ở Lebanon là điều kiện tiên quyết cho mọi thỏa thuận với Washington. Hãng tin Tasnim của Iran dẫn lời giới chức nước này cảnh báo sẽ mở "các mặt trận mới" và sẽ không có đàm phán nào diễn ra cho đến khi các yêu cầu của Iran và "lực lượng kháng chiến" được đáp ứng, bao gồm Israel ngừng chiến ở Gaza và Lebanon, đồng thời rút toàn bộ quân khỏi lãnh thổ Lebanon.
Nga-Ukraine: Cả hai phía đều muốn kết thúc xung đột trước mùa đông
Cùng ngày, tại diễn đàn quốc tế "Kiến trúc An ninh", Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine Kyrylo Budanov tuyên bố chấm dứt xung đột với Nga trước mùa đông năm nay là mục tiêu khả thi và là chỉ thị trực tiếp từ Tổng thống Volodymyr Zelensky. Ông khẳng định Ukraine có đủ năng lực để triển khai kế hoạch này và nhận thấy những dấu hiệu thực tế cho thấy nền tảng để chấm dứt giao tranh đã hiện hữu, dù thừa nhận Nga có thể từ chối.
Trước đó, sau cuộc họp giữa ông Zelensky và các nghị sĩ Ukraine, thông tin từ nguồn tin của RBC News cho biết Kiev kỳ vọng xung đột sẽ kết thúc vào tháng 11 - thời điểm trùng với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, nơi đảng Cộng hòa được dự báo đối mặt với thách thức lớn. Theo đó, chính quyền Trump có động cơ để thúc đẩy tiến triển tại Ukraine nhằm tăng tỷ lệ ủng hộ trong nước.
Báo South China Morning Post dẫn nguồn thạo tin cho biết trong cuộc gặp tại Bắc Kinh tháng trước, ông Trump đã đề nghị Chủ tịch Tập Cận Bình hỗ trợ đưa Nga và Ukraine trở lại bàn đàm phán, thừa nhận tiến trình hòa đàm đang rơi vào bế tắc và kỳ vọng Bắc Kinh đóng vai trò tích cực hơn.
Về phía Nga, ngày 29/5, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố "chiến dịch quân sự đặc biệt" tại Ukraine đang tiến gần đến hồi kết, với các lực lượng Nga "tiến quân mỗi ngày". Tuy nhiên, ông không đưa ra mốc thời gian cụ thể, giải thích rằng làm vậy trong điều kiện chiến đấu là "hoàn toàn liều lĩnh".
Phía Ukraine lại có đánh giá khác: ông Zelensky và các quan chức nước này cho rằng đà tiến của quân Nga đã chậm lại, trong khi Ukraine đang tăng cường các đợt tấn công tầm xa nhắm vào ngành công nghiệp dầu mỏ của Nga. Một chỉ huy cấp cao Ukraine nhận định đang có "cửa sổ cơ hội" 6 tháng để giành thế chủ động và củng cố vị thế trên bàn đàm phán hòa bình.
Theo Dan Tri, VnExpress The gioi, VnExpress
