Chi tiêu vũ khí hạt nhân toàn cầu năm 2025 lên mức kỷ lục 119 tỷ USD

Tổng ngân sách dành cho vũ khí hạt nhân của 9 quốc gia sở hữu loại vũ khí này trên thế giới đã chạm mức gần 119 tỷ USD trong năm 2025, tăng 19% so với năm 2024. Đây là con số cao nhất từ trước đến nay, được ghi nhận đồng thời trong hai báo cáo độc lập từ Tổ chức Quốc tế Vận động Xóa bỏ Vũ khí Hạt nhân (ICAN) và Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI).

Cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới

Ngày 9/6, ICAN công bố báo cáo xác nhận 9 quốc gia trong "câu lạc bộ hạt nhân" gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Ấn Độ, Israel, Triều Tiên và Pakistan đã rót thêm gần 17 tỷ USD vào kho vũ khí của mình so với năm trước. Báo cáo dùng từ ngữ rõ ràng: "Một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới đang diễn ra."

Trước đó một ngày, SIPRI cũng phát hành nghiên cứu riêng với những cảnh báo tương tự, nhấn mạnh nguy cơ hạt nhân leo thang trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Bà Susi Snyder, Giám đốc các chương trình của ICAN và đồng tác giả báo cáo, nêu thêm một mối lo mới: sự can thiệp của trí tuệ nhân tạo (AI) vào quá trình ra quyết định quân sự có thể làm gia tăng rủi ro sử dụng vũ khí hạt nhân. "Thành thật mà nói, tôi cảm thấy rất lo ngại", bà nói với AFP.

Ít vũ khí hơn nhưng nguy hiểm hơn

Một nghịch lý đáng chú ý được SIPRI chỉ ra: tổng số đầu đạn hạt nhân toàn cầu vẫn đang giảm dần qua nhiều thập kỷ, xuống còn khoảng 12.187 đầu đạn vào đầu năm 2026. Tuy nhiên, số đầu đạn đang trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu lại tăng lên 9.745.

"Dù số lượng vũ khí hạt nhân đã giảm, mức độ nguy hiểm và rủi ro hạt nhân lại đang gia tăng", Giám đốc SIPRI Karim Haggag cảnh báo. Ông chỉ ra hai nguyên nhân cốt lõi: các cơ chế kiểm soát vũ khí chiến lược đang suy yếu, trong khi cạnh tranh giữa các cường quốc hạt nhân ngày càng căng thẳng.

SIPRI dự báo tổng kho vũ khí hạt nhân toàn cầu nhiều khả năng sẽ đảo chiều tăng trở lại trong những năm tới, khi tốc độ tháo dỡ đầu đạn cũ chậm lại trong lúc các loại vũ khí mới được triển khai với tốc độ nhanh hơn.

Mỹ dẫn đầu, Trung Quốc tăng nhanh nhất

Mỹ và Nga vẫn thống trị bảng xếp hạng kho vũ khí hạt nhân, chiếm khoảng 83% tổng số đầu đạn toàn cầu với mỗi nước sở hữu hơn 5.000 đầu đạn.

Về chi tiêu, Mỹ đứng đầu với 69,2 tỷ USD trong năm 2025, tăng 12,4 tỷ USD so với năm trước - một mình vượt qua tổng chi tiêu của tất cả các quốc gia hạt nhân còn lại cộng lại. Xếp sau lần lượt là Trung Quốc với 13,5 tỷ USD, Anh với 12,6 tỷ USD và Nga với 9,5 tỷ USD.

Đáng chú ý, SIPRI nhận định Trung Quốc đang mở rộng kho vũ khí hạt nhân với tốc độ nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào, hiện nắm trong tay khoảng 620 đầu đạn.

Đầu tư kéo dài đến thế kỷ sau

ICAN tính toán trong 5 năm qua, các cường quốc hạt nhân đã rót hơn 470 tỷ USD vào kho vũ khí của mình. Con số này được dự báo sẽ còn tiếp tục tăng khi nhiều quốc gia đang triển khai các hệ thống vũ khí có vòng đời hoạt động rất dài.

Mỹ, Anh và Pháp đang lên kế hoạch chi hàng trăm tỷ USD để phát triển và duy trì năng lực hạt nhân sang thế kỷ tới. Riêng dự án tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Sentinel của Mỹ được thiết kế để vận hành sau năm 2100, còn các hoạt động mở rộng sản xuất lõi plutonium cho thấy đầu đạn hạt nhân Mỹ có thể được duy trì đến năm 2120. Giai đoạn 2025-2034, Mỹ dự kiến đổ gần 1.000 tỷ USD vào các dự án hạt nhân.

Chi phí cơ hội khổng lồ

Các nhà nghiên cứu đặt những con số này vào bối cảnh rộng hơn: hệ thống nhân đạo toàn cầu đang chịu áp lực nghiêm trọng do cắt giảm tài trợ, trong khi khoản tiền chi cho vũ khí hạt nhân chỉ trong một ngày của năm 2025 đã đủ để đảm bảo an ninh lương thực cho hơn 2 triệu người.

Theo Dân Trí, VnExpress, Thanh Niên, Tuổi Trẻ